En dan... bijt je op je tong?

01-08-2014
 
Het kan tijdens het eten gebeuren, maar ook zonder dat je aan het kauwen bent: kaken die op elkaar klappen terwijl je tong nog op een tand of kies rust. Google op 'tong gebeten' en de gevolgen van die 'orale guillotine' trekken op het scherm voorbij. Hoe komt het dat je soms zomaar op je tong bijt? Waarom doet een tongwond zo'n pijn?

Oraal fysioloog Andries van der Bilt, verbonden aan het UMC Utrecht, draait de vraag liever om. 'Het is verbazingwekkend dat het zo vaak goed gaat', zegt hij. Duizenden kauwbewegingen maken we per dag en bijna altijd weet de tong zich tijdig uit de voeten te maken.

 

Minitieuze coördinatie 

Spieren weten waar ze zich bevinden, legt hij uit. Dat is het werk van de spierspoeltjes: sensoren in spieren die voortdurend informatie naar de hersenen sturen. Ook de tongspier kent dat mechanisme. Kauwen vereist een minutieuze coördinatie tussen de bewegingen van kaken en tong.

 

Als de kaken open gaan, moet de tong het voedsel tussen de tanden en kiezen leggen zodat het kan worden vermalen. Zodra de kaken zich sluiten, is een razendsnelle terugtrekkende beweging noodzakelijk.

 

Gescheiden circuits

Amerikaanse wetenschappers ontdekten dat er premotorische zenuwcellen zijn die zowel het uitsteken van de tong als het openen van de kaak regelen en een tweede groep die het sluiten van de kaak en het intrekken van de tong organiseren. Zolang beide circuits gescheiden van elkaar hun werk doen, blijft de tong schadevrij.

 

Slordigheidje

Heel soms doet zich, zoals Van der Bilt het uitdrukt, 'een slordigheidje' voor in dat motorische programma. Vergelijk het met lopen daar hoef je ook niet bij na te denken, maar je kunt je wel ineens verstappen of over een steentje struikelen.

 

Klap is groot

Komt de tong onverwachts tussen twee kaken terecht, dan is de klap groot. De bijtkracht van de mens varieert van 80 tot 110 kilogram per vierkante centimeter. De kaak heeft de vorm van een forse notenkraker en dat maakt de kaakspier tot de krachtigste spier in ons lijf, aldus Van der Bilt.

 

Natuurlijke rem

Ter geruststelling: er bestaat een natuurlijke rem, die maakt dat we niet doorbijten. De tong bevat veel pijnreceptoren, die worden geprikkeld zodra de tong een knauw krijgt. Dan gaat er onmiddellijk een signaal naar de hersenen en valt de kracht van de kaakspieren even weg zodat de tong zich kan herstellen. Is de tong verdoofd, bijvoorbeeld na een tandartsbezoek, dan blijft dat signaal uit. Niet handig om dan te gaan eten, zegt Van der Bilt: 'Je zou je tong kunnen opeten.'

 

Het lichaam doet na een tongbeet zelf aan wondverzorging. Een wond in de mond is onhandig voor de spijsvertering en gevaarlijk omdat bacteriën er makkelijk het bloed binnendringen. Daarom heeft speeksel bloedstollende eigenschappen.

 

Bron: www.volkskrant.nl

Terug